Bronnen:

• Boekbespreking
• Citaten
• Literatuur
• Artikelen
• Video informatie
• Capita selecta

Artikelen

Hij die van een ander wint is sterk; hij die zichzelf overwint is machtig - Lao-Tzu

• Narcissistic Personality Disorder by Dan Williams
• Trauma en Hechting
• Destructief Narcistische Ouders
• Afweermechanismen als overlevingsstrategie bij Narcisme
• Wie is Donald Woods Winnicott?
• De good-enough moeder
• Ware zelf versus vals zelf
• Een vrouw vertelt over haar relatie met haar partner met NPS
• De separatie-individuatie fase van Margaret Mahler en NPS
• Over NPS en gelukkig zijn!
• Lief en leed in relaties: Narcisme
• NPS en het belang van ego-lichaamsidentiteit
• Informatie over narcisme en seksueel misbruik in de katholieke kerk
• Verbijsterd door de antwoorden op mijn vragen!
• Identiteit, zelfbeeld en integriteit
• Statusangst volgens Alain de Botton
• Narcisme & Leiderschap
• Persoonlijkheidsproblemen bij jongeren

Narcissistic Personality Disorder by Dan Williams

by Dr. Dan Williams

What is Narcissistic Personality Disorder?

The narcissistic personality disorder is one of the top three most difficult personality disorders to treat. It is defined as an ongoing pattern of grandiosity and need for admiration, and a lack of empathy for others. It should be noted that it is three times more common in males than females. These individuals have an obvious self love, and believe they are knowledgeable and indeed an expert in a wide variety of areas. They are usually shocked when they are not praised for their efforts. These individuals are preoccupied with success and power. They feel they are gifted and talented. They may make statements like, “I have a photographic memory,” when in reality they do not. They rarely admit to a mistake or wrongdoing. They rarely apologize when the occasion arises. These individuals insist on having the best of everything. They are grossly defensive, and unable to look at themselves objectively. They have an inflated and false sense of entitlement, and lack of sensitivity towards others. They feel they deserve whatever they want or need. These individuals are extremely self-absorbed. If they are giving, they usually give monetarily, and are unable to give emotionally. They are viewed by others as arrogant and snobbish, act condescendingly towards healthcare providers and therapists in the assessment phase. It is also very common for these individuals to act ingratiatingly and very complimentary in the first session, very similar to traits found in sociopathic personality disorder. These individuals are extremely sensitive to criticism, although may not show it outwardly. When their shortcomings are targeted, however, they may appear extremely wounded.

They frequently compare themselves to others, and complain that most individuals are better off than them. They are very cunning, and hide many of their symptoms from extended family members. Their children suffer, as they are emotionally absent, lie frequently, and embellish their physical ailments, and inflate their accomplishments. Substance abuse is not uncommon, and they feel as if nothing can hurt them.

What are the causes of Narcissistic Personality Disorder?

There are many theories regarding what causes a narcissistic personality disorder. Subsequently what you are about to read is one more theory, based on my experiences in treating many patients with narcissistic personality disorder. I have found definite commonalities between individuals from which one can draw conclusions regarding causation. As such, I believe one of the most common causes is impoverished self-esteem, occurring at a young age. These individuals often have a loss of a strong father figure in their lives. If they have not lost their father figure, then the father has been emotionally absent. These fathers are usually condescending, critical, and do not empower their children at a young age. Subsequently, as they grow older these children overcompensate for their lack of self-esteem, carrying with them some traits from their fathers such as the emotional distancing, while inflating their false sense of self worth. Sadly, individuals with narcissistic personality disorder really never find their true selves. In therapy, it is extremely difficult because these individuals are grossly defensive. When targeting a narcissistic personality disorder and in trying to reflect back to them perceptions of their loved ones and others around them, they become defensive, digging their heels into the sand, adamantly believing that it is “everyone else’s fault.” This author has found that if the narcissist’s parents are still alive, it can be extremely beneficial to discuss with them the importance of focusing on some of the issues that exist, such as the father-son relationship, and some of the voids in that relationship. This may be of benefit in terms of turning around some of the symptomatology of the narcissist. The narcissist’s mother is usually a passive individual who has enabled the pathology to continue over the years. There may or may not be alcoholism present in the family.

How do you know if you are married to a Narcissistic Personality?

In the dating phase with these individuals they are mostly about “show,” and how to impress. We all want our date to be impressed, we dress sharper, groom, and want the other individual to like us. When that desire continues even after a disclosure of mutual love to the point of expensive cars, watches, clothes and style in general this should raise a red flag. It is about image, external cues, not the internal qualities. Over time be alert for this spouse to buy materialistic items and rationalize why it is important for he or she to have them. During this time are you aware of a gross disparity of gifts? Is there critical comments regarding your ability in work or home? Is their job more important than anyone else in the home? Is there substance abuse? Is there binging on weekends or experimentation with other substances? Remember nothing can hurt them, they are invincible, so they think. They frequently run their work colleagues and friends down to inflate themselves, as well as an intense jealousy that borders on extreme controlling behavior. If you are aware of some of these warning signs there should be concern. I strongly advise before marital therapy, you seek out individual therapy. The effects of being in this type of a relationship are overwhelming. A shattering of self, extreme self doubt, as well as symptoms of anxiety and enabling. Therapy can help and at the bare minimum prevent you from falling into another one sided, hurtful relationship.

What is the treatment of Narcissistic Personality Disorder?

Treatment of narcissistic personality disorder takes the form of one-to-one therapy. Sessions should be a minimum of 45 minutes long. The patient should not be confronted at the start. It takes awhile to develop a trusting relationship. Eventually the sessions should be twice a week. It is important at some point to move into marital and/or family sessions, for one-to-one therapy will not long be beneficial.

Medication is of no use. In fact, patients usually adamantly resist medication. It is not uncommon for these individuals to be referred to therapy by their employers, especially when increased conflicts continue in the workplace. Nevertheless, the prognosis is dim. These patients usually consistently have relationship problems, and therapy does become stressful and tiresome.

Narcissists DO NOT try to commit suicide. When you love yourself as much as a narcissist does, suicide is not an option.

What movies portray a Narcissistic Personality Disorder?

In 2009 “Solitary Man” was released with Michael Douglas,Danny Devito and Susan Sarandon. Michael Douglas does a superb job portraying a car salesman focused on money, power, and women. The brilliance of this movie was in the writing, not the acting. Someone did their psychological diligence on the sign and symptoms of narcissism and sexual addiction. The movie has a tendency to lean towards explaining his sexual addiction as a mid-life crisis which gives an excuse to his pathology. Narcissistic personality Disorders as in “Solitary Man” have a great ability to size up others for their own gain. They are focused on ANYTHING that can give them power, defined by sexual gratification, money equals power, and fame. They have no empathy for others, and will go to any extreme for their pleasure. Danny Devito of course excels as an actor in all his movies, and in my opinion is a natural. I would of liked to of seen more of his futile attempts at trying to instill morality and values into Douglas’s extensive ego.

About The Author

Dan Williams grew up in the remote Southern Illinois hills, about one hour from Kentucky. He received his Bachelor of Arts degree from Southern Illinois University, his Physician Assistant degree from Touro College in New York City and his Doctorate in clinical psychology from Forest Institute of Professional Psychology. It was not the degrees in academia that proved to be the motivator for aiding others. There is no better source for learning than life trauma and experiential learning. Too many individuals rely on the credentials to fill up their emptiness and tout these credentials as an ego extension.

Learning from Native American elders, traveling and discussing existential psychology with many professors, and focusing on life trauma gave Dr. Williams a much different perspective on what illness is and what effective treatment is.

It was through his own experience with sex abuse -when he was victimized at an early age by a cousin – that proved in retrospect, to be a motivator to not only help others, but also become a strong advocate of those who are victims of all life traumas. In 2008, he wrote Above His Shoulders. Above His Shoulders“” an autobiographical account of his sex abuse and how he survived emotionally, focused on giving back to others. He is currently completing his second book called, “Rant” - One Man’s Perspective on Healing, Politics, Religion, and Medical Atrocities of the Human Condition.”

His controversial views are truthful and to the point. His therapeutic views are assertive and hopeful. Dr. Williams wants individuals to ponder and contemplate their lives, and not become complacent with daily rituals. His frequent motto is, ” We are on this earth for two reasons; to teach our children the best we know how, and to give back to others. Life is short. We must make the most out of each day we have. Peace and Healing is exactly that; an educational site, teaching that one can live life peacefully and find healing so happiness will ensue. With happiness comes giving back to others and an important move towards an unselfish path in life

He realized you cannot make it in life alone. Peace and Healing as well his own happiness is not without assistance. His son Kyle is the technological wizard as well as his confidant for helping with his second book, his daughter Jaci, an inspiration, to never give up in life as she has proven that from the day she was born. His good friend Justin is a lesson in perseverance, despite hardships there is always a light at the end of the tunnel.Craig, his close friend, is an inspiration for many topics, which absolutely none are taboo, thus motivates his quest for truth. Christina his future wife, a muse beyond compare, and the most reliable best friend one could ask for. Her ability to consistently see the positive and sharing her naturalist views not only inspire but bring peace to his life. When in doubt ask for help, false pride is a delusion of arrogance, ask for help, life is easier when implementing humility.

Dr. Williams currently works in an urgent care facility in Northern Illinois, treating patients medically as well as counseling patients who have experienced life trauma.
* Bron: Peace and Healing

Trauma en Hechting

Intieme emotionele relaties zijn de basis voor hechtingsrelaties. Het prototype van hechting is de moeder-kind relatie. Hechtingsrelaties zorgen voor een veilige haven (bevordert het gevoel van veiligheid als men spanning of angst ervaart) en een veilige basis (bevordert het vertrouwen om actief de wereld om zich heen te onderzoeken). Afgezien van het grote belang van hechting in de eerste levensjaren, hebben we allemaal veilig gehechte relaties nodig voor de rest van ons leven.

Naast het bevorderen van een veilige haven en veilige basis hebben hechtingsrelaties nog een andere essentiële functie: zij maken het mogelijk te leren mentaliseren, dat wil zeggen het gevoelig worden voor en het ervaren van mentale toestanden (zoals wensen, gevoelens en gedachten) bij zichzelf en bij anderen. Kunnen mentaliseren is van essentieel belang voor het menselijk zelfbewustzijn en voor het onderhouden van gezonde relaties met anderen.

Hechting speelt om twee redenen een rol bij het hebben van een trauma:
1. Een hechtingsrelatie kan het gevoel van veiligheid herstellen als men een traumatische ervaring heeft gehad;
2. Hechtingrelaties kunnen een bron zijn van opvallende trauma's.

Gebaseerd op onderzoek met kinderen kunnen we vier hechtingsvormen onderscheiden.
Veilige gehechtheid, zoals basisvertrouwen, brengt met zich mee een gevoel van vertrouwen dat de hechtingspersoon reageert op momenten dat men spanning of angst ervaart. Als men zich 'beschadigd' voelt of in de steek gelaten kan men onveilige hechting ervaren.
Vermijdende gehechtheidpatronen houdt in dat men er niet op vertrouwd dat anderen voldoen aan de beschikbare hechtingsbehoefte en je het helemaal zelf moet proberen op te lossen.
Ambivalente hechtingspatronen zien we bij personen die behoefte hebben aan sterk emotioneel en vastklampend hechtingsgedrag (ook wel allemans vriendgedrag genoemd) terwijl men daarnaast frustratie en wrok toont.

Jeugdtrauma's kunnen leiden tot ernstige onveilige hechtingspatronen zoals gedesorganiseerde hechting, zich uitend in de angst voor het aangaan van hechtingsrelaties en het niet in staat zijn adequaat gedrag te tonen om met anderen een gehechte intieme relatie aan te gaan en te onderhouden. We zien dit met name bij personen met persoonlijkheidsstoornissen zoals BPS of NPS en het optreden van de onbewuste afweermechanismen zoals o.a. splitting en idealisatie/devaluatie.

Ofschoon men levenslang behoefte heeft aan veilige hechtingsrelaties zijn deze relaties sterk aan ontwikkelingen onderhevig in ieders leven. Ofschoon de basis voor hechting vroeg in het leven wordt gelegd door de belangrijkste eerste verzorgers, wordt hechting verder ontwikkeld met verschillende andere personen: zoals broers en zussen, grootouders, neven, nichten, ooms en tantes, vrienden, collega's, intieme partners en anderen zoals professionals als huisartsen, leraren en psychologen. We kunnen overigens ook belangrijke hechtingsrelaties hebben met huisdieren.

Hechting duidt altijd op ruimte voor verandering en groei. Personen die getraumatiseerde hechtingsrelatie hebben meegemaakt stoppen zelden met het weer opnieuw aangaan van relaties; ondanks de trauma's zijn de meeste personen in staat een netwerk van redelijk veilig gehechte relatie aan te gaan en in stand te houden.
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2011

Destructief Narcistische Ouders

door Nina Brown
Dit verhaal gaat over narcistisch ouders, maar het gaat natuurlijk ook op als je een narcistische partner hebt. De meeste ouders doen het erg goed, maar helaas zijn er ook ouders die door hun eigen problematiek het hun kinderen wel erg moeilijk maken. Lijden één of beide ouders aan "Ouderlijk destructief narcisme" dan heeft dat vaak grote gevolgen voor de kinderen, gevolgen die tot in hun volwassenheid kunnen blijven bestaan.

Wat voor deze volwassenen met narcistische ouders het meest verwarrend is, is dat zij voelen dat er iets is dat niet klopt, zonder dat ze daar de vinger op kunnen leggen. Ze kunnen boos zijn op en gefrustreerd zijn over hun ouders en tegelijk erg hun best doen om het hun ouders naar de zin te maken in de hoop dat ze eindelijk liefde en waardering zullen krijgen.

Sommige kinderen zijn ook als ze volwassen geworden zijn bang voor elk contact met hun ouders, proberen om het contact met hen te vermijden. Anderen proberen om als gelijke met ze om te gaan, om toch weer heel snel in de oude ouder-kind patronen terug te vallen of ervaren op zijn minst een heleboel nare gevoelens en gedrag in het contact me hun ouders wat ze weer van zichzelf afkeuren.

Extra beschadigend is dat kinderen van narcistische ouders vaak niet het negatieve effect ervaren dat het narcisme van hun ouders heeft op hun gevoel van eigenwaarde, hun zelfbeeld, de relaties die zij met anderen onderhouden en hun tevredenheid over hun leven in het algemeen. Deze effecten zijn vaak verborgen en niet makkelijk te herkennen.

Wat is destructief narcisme?
Een aantal kenmerken van narcistische ouders:
(Ze hoeven niet allemaal te bestaan, en omgekeerd duidt een enkele eigenschap nog niet op destructief narcisme.)

* Ongevoelig voor de behoeftes en gedachten van anderen.
* Sterk op zichzelf gericht en geheel in beslag genomen door wat voor henzelf belangrijk is.
* Onverschillig naar anderen.
* Gebrek aan inlevingsvermogen of empathie.
* Geen gevoelskern bij zichzelf voelen.
* Oppervlakkige emoties zoals moeilijk verdriet of ander gevoel tonen.
* Niet in staat zinvolle betrekkingen met anderen aan te gaan.
* Sterke behoefte aan aandacht en bewondering.
* Zichzelf zien als uniek en speciaal.
* Arrogant, op anderen neerkijkend.
* Neiging tot autoritair gedrag, xenofobie of racistisch.
* Geven orders en verwachten dat anderen die onmiddellijk opvolgen.

Mensen met destructief narcisme roepen bij hun kinderen (maar ook bij anderen) gevoelens op van aanzienlijke frustratie, boosheid en incompetentie. De kinderen en andere slachtoffers worden beschuldigd, bekritiseerd, onderuitgehaald; ze worden betekenisloos gemaakt in en voor het contact met iemand met een dergelijk narcistisch patroon.

Door deze gevoelens te onderkennen en te ervaren dat anderen soortgelijke gevoelens oplopen bij deze patiënten, kun je het gedrag van mensen met een destructief narcisme doorzien. Een andere manier om te bepalen of je een ouder hebt of hebt gehad met een narcisitsich gedragspatroon is aan de hand van de volgende vragen, misschien herken je een of meer van je eigen gedragingen:

* Heb je het gevoel dat je verantwoordelijk werd gesteld voor de gevoelens van een of beide ouders?
* Leken je ouders meestal onverschillig voor jouw gevoelens of ontkenden ze deze?
* Werd je vaak bekritiseerd, minderwaardig geacht, of als betekenisloos gezien?
* Wanneer een ouder ergens boos over was, was jij dan vaak het slachtoffer van zijn/haar negatieve gevoelens?
* Was je erg vaak bezig om het je ouders naar de zin te maken, terwijl je het gevoel had daar bijna altijd in tekort te schieten?

Zeiden je ouders dingen als:
* Wil je niet dat ik mij plezierig voel?
* Ik voel me mislukt als jij.
* Je hoort voor mij te zorgen.
* Als je werkelijk om me gaf, dan zou je doen wat ik wil.
* Had je het gevoel dat je ouders je nooit goed genoeg vonden?
* Als je al iets zei over de ongevoeligheid van je ouders, vonden ze dan dat je ondankbaar was, het verkeerd zag, en dat je je moest schamen en schuldig voelen?
* Lieten je ouders je vaak merken dat je ze veel voor jou opofferden en dat je daarvoor waardering moest tonen?

De manieren waarop kinderen van narcistische ouders probeerden te dealen met hun ouders, voornamenlijk meegaan en verdedigen, blijven vaak in de volwassenheid bestaan, ze handelen ook zo naar anderen toe:

Meegaan
* Ze spenderen een groot deel van hun tijd met het zorgen voor anderen.
* Ze zijn voortdurend alert om zich zo te gedragen dat anderen zich goed voelen.
* Passen zich erg goed aan.
* Voelen zich verantwoordelijk voor de gevoelens en het welzijn van anderen.
* Hebben de neiging zichzelf af te keuren en zich te verontschuldigen.
* Doen hun uiterste best om harmonie te bewerkstelligen en gevoelens van anderen te verzachten.
* Hebben zelden het gevoel dat aan hun eigen behoeftes wordt voldaan.

Verdedigen
De verdedigende reactie van kinderen van narcistische ouders is er een van trotseren en uitdagen, terugtrekken en onverschilligheid. Ze doen hun uiterste best om te voorkomen dat ze worden gemanipuleerd, verstrikt raken in of verzwolgen worden door verwachtingen en gevoelens van anderen. Ze willen niet verantwoordelijk worden gesteld voor anderen, voor hun financiële en/of emotionele welzijn.

Samengevat
Proberen om het mensen tot het uiterste naar de zin te maken en tegelijk niet verantwoordelijk willen zijn voor die anderen. Toegeeflijkheid én verzet.

Levensthema's
Het effect van het hebben van ouders met een destructief narcisme kan leiden tot de volgende levenservaringen bij de kinderen:

* Een algehele ontevredenheid over zichzelf en het verloop van zijn/haar leven.
* Voortdurend proberen om een emotionele harmonie met anderen te vinden, maar daar niet in slagen.
* Een constant bezig zijn met eigen zwakke kanten en tekortkomingen.
* Een gebrek aan betekenisvolle en bevredigende relaties.
* Anderen niet kunnen toestaan om dichtbij te komen of intiem te worden.
* Geen zin en doel in het leven zien.
* Vaak problemen met familie, vrienden en collega's.
* Een voortdurend gevoel van alleen te staan, niet verbonden te zijn met anderen.
* Zich overspoeld voelen door verwachtingen van anderen.

De relatie van de volwassene met zijn narcistische ouder
Wanneer het contact niet totaal verbroken wordt zie je vaak de volgende reacties:

* Proberen om als een volwassene met zijn ouders om te gaan.
* Uitleggen hoe de houding van de ouder een negatief effect op ze heeft.
* Op een hardere wijze de ouder confronteren met zijn/haar ongevoeligheid en exploiterende houding.
* Proberen niet van streek te raken wanneer ouders kritiek geven of je een schuldgevoel willen bezorgen.

Doorgaans heeft dat geen enkel positief effect en voelen deze kinderen zich achteraf nog meer gefrustreerd, boos of schuldig. Het is moeilijk om te accepteren dat een poging om zulke ouders tot inzicht te brengen of een enigszins houdbare relatie te onderhouden gedoemd is te mislukken. Het werkte niet in het verleden, en het zal niet werken in de toekomst. Er is eenvoudigweg niets wat je kunt doen om hen te veranderen.

Als één of beide ouders een narcistische opstelling hebben of hadden is het enige wat je kunt doen:

* Je zelf zo veel mogelijk beschermen, emotioneel afstand nemen van je ouders.
* Inzien dat jouw gevoelens van tekortschieten, e.d. niet terecht zijn.
* Je egoïstischer opstellen naar anderen (om zodoende je eigen narcisme dat waarschijnlijk onvoldoende ontwikkeld is te herstellen naar een gezond narcisme).
* Je minder proberen aan te trekken van kritiek van anderen.
* Jezelf positief benaderen (affirmaties e.d.).
* Je realiseren hoe pijnlijk het is dat je nooit die ouders hebt gehad en zult hebben die je nodig had en waar je bewust of onbewust naar verlangt of verlangd hebt.

* Bron: Nina W. Brown/CCGT redactie - 2011

Afweermechanismen als overlevingsstrategie bij Narcisme

Om een partner te herkennen als Narcistisch of met een NPS is het van belang te letten op de gebruikte afweermechanismen.
Afweermechanismen dienen als bescherming van het ego of zelf. Ieder mens gebruikt ze om door het geweten verboden impulsen, ongewenste krenkingen en akelige of traumatische herinneringen uit het bewustzijn weg te houden. Je kunt ze zien als overlevingsstrategieën onstaan in bedreigende situaties zoals uit de vroege jeugd met een not-good-enough moeder.

Als de situatie later echter verandert zoals in de volwassenheid met een partner, kunnen dezelfde strategieën niet meer als hulp, maar als een grote hindernis in het dagelijk leven gaan werken en juist een probleemwereld creëren en een relatie met een partner moeilijk of soms onmogelijk maken op den duur.

Al naar gelang de integratie van de eigen persoonlijkheid (zoals schaling ware zelf … vals zelf) gebruikt het ego rijpere of mindere rijpe afweermechanismen zoals: verdringing, isolering, rationalisatie, projectie, verschuiving, ontkennen, identificatie, reactievorming.

Mensen met persoonlijkheidsstoornissen gebruiken deze ook, maar daarnaast ook de primitieve afweermechanismen zoals: splitsen, idealisatie/devaluatie, omnipotentie, loochening, projectieve identificatie.

Iemand met een redelijk gezonde persoonlijkheid zal zich vrij gemakkelijk bewust kunnen worden van het mechanisme van afweer en ook van hetgeen wordt afgeweerd. Dit vermogen kan dan behulpzaam zijn bij het oplossen van ruzies en conflicten en de omgang met zichzelf en anderen vergemakkelijken.

Iemand met een persoonlijkheidsstoornis zoals NPS mist vaak dit vermogen tot introspectie en beleeft conflicten vooral als komend uit de buitenwereld (egosyntoon genoemd), vandaar dat het voor hen veel moeilijker is een conflict uit te praten met een partner en de reden dat ze vaak herhaaldelijk in dezelfde soort conflictsituaties terechtkomen, zoals meestal ook blijkt uit relaties met eerdere partners.

Het is daarom voor u als partner belangrijk om in kaart te brengen hoe uw narcistische partner omging met ex-partners. Uiteraard niet via uw narcistische partner, want die heeft u meestal een rad voor ogen gedraaid op dit gebied. Uit deze informatie via ex-partners blijkt maar al te vaak dat de narcistische partner eerder precies hetzelfde gedrag vertoonde en dit is dan voldoende en een overtuigend bewijs dat het niet aan u ligt als partner bij de ontstane problemen in uw relatie.

Vanuit het cognitieve en schemagerichte model denkt men dat vooral primitieve afweermechanismen nauw samenhangen met een disfunctionele manier van denken, voelen en handelen door Vroeg Ontwikkelde Schema's (Zie: Schemaptherapie) ontstaan in de vroege jeugd, zoals door not-good-enough holding na de geboorte.
* Bron: CCGT Redactie/Piet van der Ploeg - 2011

Wie is Donald Woods Winnicott?

De komende maanden gaan we op deze website NPSPartners verder in op allerlei onderwerpen die samenhangen met het ontstaan en de ontwikkeling van het pathologisch narcisme of NPS. Ik ben als psycholoog steeds weer verbaasd over hoe sommige personen, in dit geval D.W. Winnicott, dingen hebben ontdekt bij kinderen die van grote en blijvende waarde zijn gebleken voor een beter begrip van jeugdtrauma's in de eerste jaren na de geboorte zoals bij NPS. Daarom hier eerst een biografie van deze bijzondere kinderarts en psychoanalyst.

Donald Woods Winnicott (1896-1971)

Engels kinderarts en kinderpsychiater die bijzonder veel theoretisch en praktisch werk heeft gedaan voor de kinderpsychiatrie en de psychoanalyse.
Diverse termens zoals 'false self'', 'holding environment', 'good-enough mother' en 'transactional object' worden tegenwoordig nog veel gebruikt en zijn van hem afkomstig.

Nadat hij besloten had dokter te worden ging hij in Cambridge studeren, onderbrak echter zijn studie om in de Eerste Wereldoorlog als assistent-chirurg te dienen op een torpedojager. Hij maakte in 1920 zijn studie af en in 1923 werd hij als arts aangesteld bij het Paddington Green Kinderziekenhuis in Londen. In 1927 werd Winnicott toegelaten bij het Brits Psychoanalytische Instituut, en kwalificeerde zich als psychoanalyst voor volwassenen in 1934 en als psychoanalyst voor kinderen in 1935.

Twee decennia lang bleek Winnicott een uitzonderlijk combinatie te bezitten van enerzijds kinderarts en anderzijds psychotherapeut. Zijn ervaring met de behandeling van psychisch gestoorde kinderen en hun moeder, was de basis voor bijzonder originele theorieën. In verband met de korte tijd die hij had per individuele cliënt ontwikkelde hij 'therapeutische consultaties'. Melanie Klein kwam in 1926 als kinderpsychoanalyste in Londen wonen en had spoedig diverse aanhangers waaronder Joan Rivière, waarbij Winnicott in leeranalyse ging.

Het uitgangspunt van Melanie Klein, dat het eerste levensjaar van het jonge kind van uitzonderlijk belang is voor de latere psychische gezondheid werd gedeeld door Winnicott. Dit uitgangspunt week echter wat af van de ideeën van Sigmund Freud en zijn dochter Anna die in 1938 beiden, als Nazi-vluchtelingen uit Oostenrijk in Londen kwamen wonen.

Er dreigde een breuk, binnen het Brits Psychoanalytische Instituut, tussen de orthodoxe Freudianen en de Kleinianen; maar in 1945 aan het einde van Tweede Wereldoorlog werd een typisch Brits compromis gesloten, een soort van vriendschappelijke driedeling in Freudianen, Kleinianen en een middengroep, waartoe Winnicott behoorde.

Voor Winnicott was de Tweede Wereldoorlog van belang omdat dit hem de mogelijkheid bood om ernstig gestoorde kinderen te behandelen, die overgebracht werden naar Londen en andere grote steden, echter met achterlating van hun familie. Hij werd psychiatrisch adviseur voor het 'Government Evacuation Scheme', en werd geïnspireerd om vernieuwend te denken over de belangrijkheid en de waarde van de moederrol bij het opvoeden van jonge kinderen.

Hij werd zich ook bewust van het feit dat psychotherapie meer was dan, 'het maken van de juiste interpretatie op het juiste moment' en het belang, van wat hij 'management' noemde.

Na de Tweede Wereldoorlog was Winnicott 25 jaar arts in dienst van de kinderafdeling van het Psychoanalytisch Instituut; twee termijnen directeur van het Brits Psychoanalytische Sociëteit; lid van UNESCO en WHO studiegroepen. Trad vaak op als docent en spreker, was schrijver en had een privépraktijk. Winnicotte bleef tot 1960 in het Paddington Green Kinderziekenhuis werken.
* Bron: Encyclopedisch woordenboek van de psychologie/redactie CCGT - 2011

De good-enough moeder

Winnicott ziet een 'good enough' moeder als een sleutelrol voor aanpassing aan de baby, waardoor het kind controle ervaart, 'omnipotentie' en troost ervaart in contact te zijn met de moeder. Deze 'holding environment' stelt het jonge kind in staat op zijn eigen manier meer autonomie van het zelf te ervaren.

"The good-enough mother...starts off with an almost complete adaptation to her infant's needs, and as time proceeds she adapts less and less completely, gradually, according to the infant's growing ability to deal with her failure" (Winnicott, 1953)

De 'not good enough' moeder leidt tot een vals zelf stoornis bij het kind.

"In the cases on which my work is based there has been what I call a true self hidden, protected by a false self. This false self is no doubt an aspect of the true self. It hides and protects it, and it reacts to the adaptation failures and develops a pattern corresponding to the pattern of environmental failure. In this way the true self is not involved in the reacting, and so preserves a continuity of being." (Winnicott, 1955-6)

Winnicott ziet ook, de alle kleinste spiegeling en interactie tussen de moeder en het kind als essentieel voor de ontwikkeling van het kinds zijn eigen innerlijk wereld. Na het beginstadium van hechting met de moeder ontstaat een illusie van grootsheid (omnipotentie) en dit gaat over in de fase van 'relatieve afhankelijkheid', waarbij het kind zich de afhankelijkheid bewust wordt en ook verlies ervaart. Doordat de moeder gedoseerd periodes inlast waarbij ze het kind alleen laat, leert ze het kind een gezond gevoel van onafhankelijkheid te ervaren. Doordat de moeder zich niet aanpast bij elke behoefte van het kind wordt ze geholpen zich aan te passen aan de realiteit van haar omgeving.

Winnicott onderscheidt essentiële aspecten bij de kindomgeving zoals: vasthouden (holding), aanraken (handling) en moederspiegeling(object-presenting). De moeder kan het kind dus vasthouden, aanraken en als persoon spiegelen, hetzij door haarzelf, met haar borst of door een ander persoon. De 'good-enough' moeder doet dit naar algemene tevredenheid van het kind.

Het doel en resultaat van het 'good-enough' moeder zijn is het kind het gevoel van verlies te leren ervaren in plaats van de schok van het 'te laten vallen'. Hierdoor leert het kind beter te voorspellen wat verlies betekent en hier meer controle over te krijgen. Hierdoor vindt de overgang in geleidelijke stappen plaats waarbij de moeder een belangrijke rol speelt naar de tussenfase van verlies ervaren.

"The baby quickly learns to make a forecast: 'Just now it is safe to forget the mother's mood and to be spontaneous, but any minute the mother's face will become fixed or her mood will dominate, and my own personal needs must then be withdrawn otherwise my central self may suffer insult.'
Immediately beyond this in the direction of pathology is predictability, which is precarious, and which strains the baby to the limits of his or her capacity to allow for events." (Winnicott, 1967)

De laatste ontwikkelingsfase naar onafhankelijkheid is nooit het absoluut ervaren van het alleen zijn van het kind, omdat het nooit compleet alleen gelaten wordt. Ons gehele leven zijn we als mensen afhankelijk van anderen, zoeken gezelschap en willen we ons verbonden voelen met anderen. De meeste van ons voelen zich eenzaam als we voor langere tijd geïsoleerd zijn van anderen.
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2011

Ware zelf versus vals zelf

In het werk van D.W. Winnicott wordt een fundamenteel verschil gemaakt tussen het ware zelf (true self) en het vals zelf (false self). Het ware zelf is een mentaal en gevoelsmatig gebalanceerd zelf o.a. gekoppeld aan een natuurlijk lichaamsgevoel en voldoende ego-lichaamsidentiteit. Als de moeder (hierna ook verzorger) voldoende inspeelt op de primaire wensen, eisen en gevoelsintegriteit van het jonge kind na de geboorte wordt de ontwikkeling en groei van het ware zelf gestimuleerd.

Er is dan volgens Winnicott sprake van een good-enough holding omgeving. Echter als de moeder om welke reden dan ook onvoldoende in staat is om de primaire wensen, eisen en gevoelsintegriteit van het jonge kind na de geboorte voldoende te stimuleren dan ontstaan bij het kind diverse reacties zoals angst, omgekeerde liefde- en aandachtspiegeling, fysiologische reacties, enzovoorts met uiteindelijk de kans op het ontwikkelen van een vals zelf.

In deze not-good-enough holding omgeving faalt de moeder om de noodzakelijk en onvoorwaardelijke aandacht en liefde te geven. De oorzaak van dit falen bij de moeder kan te maken hebben met het feit dat ze zelf te weinig liefde heeft ontvangen, ernstige sociale omstandigheden zoals armoede en oorlog of het verslaafd zijn aan drugs of drank, enzovoorts. Dit alles leidt bij het jonge kind tot het niet bevredigen van de noodzakelijk primaire levensvoorwaarden.

Effect hiervan is dat het kind probeert zich aan te passen om de liefde van de moeder toch te kunnen ontvangen. Maar door deze onnatuurlijke manier van omgekeerde spiegeling wordt de kans op een vals zelf vergroot. Het zal waarschijnlijk duidelijk zijn dat de ernst van de problemen bij de moeder, de intelligentie en het aanpassingsvermogen van het jonge kind een grote rol spelen in hoeverre de persoonlijkheidsontwikkeling van het kind later minder of meer pathologisch wordt en in extreme vorm kan leiden tot een persoonlijkheidsstoornis zoals BPS of NPS in de volwassenheid.

Men kan het vals zelf dus zien als een soort kunstmatige afscherming van het angstige kind, zoals het onvoldoende in contact staan met de eigen gevoelens en de overdreven behoefte later om alsnog gespiegeld te worden. Het jonge kind heeft dus door de omgekeerde liefdesspiegeling naar de moeder een zeer hoge prijs betaald, want er is soms onvoldoende of geen sprake meer van het bereiken van een compleet geïntegreerd en integer zelfbeeld met alle gevolgen later als volwassene. Deze problematiek die Winnicott eerder beschreef wordt op een knappe en een nagenoeg biografische wijze beschreven door Alice Miller in haar boek Het drama van het begaafde kind.
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2011

Een vrouw vertelt over haar relatie met haar partner met NPS

Hieronder mijn verhaal. Waarom? Omdat ik andere wil behoeden voor de hel die ik heb meegemaakt! Lees mijn verhaal en houd ogen en oren open!

Ex partner met NPS ( Narcistische Persoonlijkheidsstoornis). Ongeveer zes jaar geleden ben ik gescheiden. Ik ben met mijn twee jonge kinderen verhuisd naar een leuk huisje. Ik had een goede baan, een leuk huis en co-ouderschap met mijn ex man, wat heel goed liep. Mijn leven was prima in orde.

Een jaar of drie terug ging het toch kriebelen….wil ik altijd alleen blijven? Dat idee vond ik niet fijn. Een vriendin raadde mij voor de gein aan eens op internet te gaan zoeken. Ik heb mij aangemeld bij een datingsite.

Na een maand hield ik het wel voor gezien. Naar mijn idee waren er weinig serieuze mannen aanwezig. Op de valreep ontmoette ik R. We zijn gaan mailen en chatten. Het leek de perfecte man voor mij. Geïnteresseerd, dol op en actief met zijn kinderen. Noem maar op. Alles wat ik zocht in een man had hij gewoon!

Een paar weken later hebben we elkaar voor het eerst gezien. De eerste tien minuten dacht ik Nee, dit is hem niet. Hij praatte erg veel over zichzelf en er kwam naar voren dat hij met vrij veel mensen problemen had. Zijn ex-vrouw ( de moeder van zijn twee kinderen), de buren, collega's, zijn moeder). Hij ratelde aan één stuk door en ik raakte de draad snel kwijt.

Toch heb ik ingestemd met een tweede ontmoeting. Achteraf denk ik dat ik niet waar wilde hebben dat hij niet zo leuk was als hij leek. Zijn overdreven praten weet ik aan zenuwen voor onze ontmoeting.

Van het één kwam het ander ik ontmoette al snel zijn kinderen en dat klikte perfect. Mijn kinderen en zijn kinderen konden ook vanaf dag één goed met elkaar opschieten. Er bleven wel wat dingetjes die ik niet zo leuk vond aan hem, maar ach…. niemand is toch perfect? Ook weet ik dat weer aan zijn werkeloosheid op dat moment.

Een jaar na onze eerste ontmoeting zijn we gaan samenwonen. Ik ben, 40 km verderop bij hem ingetrokken met mijn kinderen. Hij had een redelijk groot koophuis, groot genoeg voor ons en onze kinderen ( zijn kinderen waren er ook de helft van de week). R startte zijn bedrijf op en alles leek voor de wind te gaan. Zo kabbelde het een jaartje verder met wat ups en wat downs.

Een jaar geleden begon R. echter steeds raarder gedrag te vertonen. Hij werd steeds dominanter, ging ineens allerlei regels instellen en kreeg regelmatig een woede uitbarsting om erg kleine dingen. Omdat hij letterlijk dag en nacht werkte dacht ik dat hij overspannen werd. Toen het in korte tijd erger en erger werd ben ik eens op internet gaan speuren. De kenmerken die hij ging vertonen deden mij denken aan Asperger ( een autistische aandoening). Alles moest zoals HIJ het wilde, ik deed nooit iets goed, mijn kinderen deden nooit iets goed, geen inlevend vermogen, alleen maar praten en nooit luisteren!

Toen hij op een gegeven moment in een ruzie mijn zoontje mishandelde omdat deze het voor mij opnam ben ik weg gevlucht. Ik heb een weekend bij mijn moeder gelogeerd. Mijn baan was ik inmiddels al kwijt. Deze relatie kostte mij zo enorm veel energie ik was overspannen en kon er echt niet meer bij werken!

Na duizend sorry's en beloftes over dat hij hulp zou zoeken ben ik terug gegaan. Ik hield van deze man en was overtuigd van zijn goede bedoelingen, ondanks alle ellende. Samen zijn we ( uiteindelijk onder zijn protest) naar zijn huisarts gegaan. Deze raadde een psychiatrisch onderzoek aan omdat R. al vaker met deze klachten bij hem was geweest. Daar schrok ik van!!! Dat wist ik niet! De reden die hij opgaf voor zijn scheiding was dat zijn ex-vrouw zo labiel , depressief en altijd overspannen was.

Maar goed, tevens heb ik gezorgd dat wij ondersteuning kregen van maatschappelijk werk. Het leek een paar weken iets beter te gaan, maar van de een op de andere dag was zijn gedrag weer terug en dan tien keer erger! De grootste ruzie, een weekend lang, omdat ik bijv. huzarensalade had gekocht voor bij het gourmetten. Dat hoort niet. Is mijn vlees niet goed genoeg voor jou? De tuin waaraan hij niets deed had ik opgeruimd en gedaan. Wekenlang bonje, omdat ik het zand had geharkt en dat vond hij niet mooi. Mijn kinderen, die inmiddels veel vriendjes hadden in de nieuwe woonplaats, mochten van hem ineens niet meer na schooltijd afspreken, want dat vond hij niet nodig. Hoe leg je ze dat uit???

Een redelijk gesprek was niet meer mogelijk. Hij deed in zijn ogen nooit wat verkeerd, alles was mijn schuld ( of op het werk de schuld van bazen, collega's of thuis de schuld van de buren, zijn ex-vrouw R. zag zichzelf altijd als slachtoffer van de hele wereld). De ene woede uitbarsting op de andere volgde. Ik liep op mijn tenen en mijn laatste loodjes. Mijn god, als ik maar niet per ongeluk wat doe wat hem niet zint. Als mijn kinderen maar niet iets doen wat hem niet zint en mijn kinderen waren bang dat hij mij of hen wat aan zou doen.

Een dag voor de verjaardag van mijn jongste ben ik weg gevlucht. Hij kreeg zo'n agressieve aanval, bedreigde mij in die mate, dat ik met niets alleen mijn hondje naar de school van de kinderen ben gegaan, ze op heb gehaald en gevlucht ben.

Achter gebleven met niets, helemaal niets. Ik heb niet eens een woning met mijn kinderen ( en nog maar de vraag of ik er op korte termijn één krijg). Wat er na de beëindiging van de relatie nog allemaal is gebeurd zal ik jullie besparen.

Uit het onderzoek bij de psychiater is gebleken dat hij een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft. Helaas zien mensen die hier aan lijden niet dat er iets mis met hen is. De hele wereld is gek, behalve zij. Hij zal dus ook nooit in therapie gaan en er zal nooit verbetering komen. Sterker nog deze aandoening schijnt met het klimmen der jaren alleen maar erger te worden.

Gebroken en berooid ben ik achter gebleven, maar ik heb één groot voordeel op hem. Ik weet dat ik mijzelf redden kan, dat het een tijd zal duren maar dat ik mijn leven weer op orde krijg!

Geloof me dit is mijn verhaal nog maar héél in het kort. Leven met een narcist is een ware hel!

Ik wil van uit mijn ervaring dan ook iedereen waarschuwen. Negeer niet signalen die er zijn Narcisten kunnen zich een tijd lang mooi voordoen, maar de ware aard zal altijd boven komen. Voor mij is het te laat, ik heb de signalen genegeerd. Hopelijk kan ik met mijn verhaal anderen behoeden voor een groot drama!

De separatie-individuatie fase van Margaret Mahler en NPS

Hier een kort overzicht van de ontwikkelingstheorie van Margaret Mahler. Deze theorie is van groot belang om in te zien hoe kwetsbaar (voor misbruik bijvoorbeeld) de periode is na de geboorte en de beïnvloeding van het zelfbeeld van het jonge kind en zijn latere persoonlijkheid (zelfbeeld) zoals bij pathologisch narcisme als NPS

De Hongaars-Amerikaans psychiater Margaret Mahler (1897-1985) is bekend om haar ontwikkelingstheorie met het separatie-individuatie proces. In haar theorie veronderstelt ze dat kort na de geboorte het kind veel slaapt en zich nauwelijks nog bewust is van zijn omgeving. Het kind groeit van een normaal-symbiotische fase waarbij ze zich één voelt met de moeder in haar omgeving naar een uitgebreidere fase (separatie-individuatie fase) welke is onder te verdelen in verschillende subfasen waarbij het kind steeds beter in staat is om zichzelf gescheiden te 'zien' van haar moeder en daarna fasegewijs haar eigen identiteit, haar wil en individualiteit ontdekt.

Normaal-symbiotische fase. Deze loopt volgens Mahler vanaf het eerste bewustzijn van het jonge kind vanaf vier tot zes weken na de geboorte tot ongeveer vijf maanden. Ze noemde dit vroeger de normale autistsche fase maar stapte later af van deze typologie. In deze fase heeft het kind uitsluitend het besef van de moeder zonder een eigen identiteits besef. Het kind ervaart zich één met de moeder en afgeschermd van de rest van zijn omgeving.

Separatie-individuatie fase. In deze fase breekt het kind uit zijn 'autistische schil' en begint contact te maken met zijn omgeving en de personen in zijn directe omgeving. Separatie duidt nu op de ontwikkeling van grenzen en het verschil bij de gedachte van het kind tussen zichzelf en zijn moeder, waarbij individuatie duidt op het ontwikkelen van het eigen ego, gevoel van het zelf en de cognitieve mogelijkheden. Deze fase is weer op te delen in drie subfasen die vaak een overlap vertonen in tijd:

1. Broeden (Eng.: Hatching; 5 tot 9 maanden). Het kind wordt zich bewust van het verschil tussen zichzelf en zijn moeder. Het wordt zich steeds meer bewust van zijn omgeving en toont dit, waarbij de moeder dient als een referentie en oriëntatie object.

2. Oefenen (Eng.: Practicing; 9 tot 16 maanden). Het kind kan nu dingen steeds meer zelf zoals kruipen en vervolgens vrij lopen. Het begint zijn omgeving actief te onderzoeken en wordt onafhankelijker van zijn moeder. Het kind heeft echter nog sterk de neiging zich één met de moeder te voelen.

3. Toenadering (Eng.: Rapprochement; 15 maanden en later). Het jonge kind hoewel nauw verbonden met zijn moeder begint zichzelf steeds meer te onderscheiden van zijn moeder. Het kind wordt zich bewust dat fysieke beweging ook fysieke afstand tot zijn moeder betekent. De kleuter wordt zich bewust dat moeder in zicht is door oogcontact en actie, ze zelf de wereld verder kan onderzoeken. Mahler onderscheidde de toenaderingsfase weer in drie subfasen.

3a. Begin (Eng.Beginning). Het jonge kind wordt gemotiveerd om samen met haar moeder gemeenschappelijk ontdekkingen te doen.

3b. Crisis (Eng.: Crisis). Het kind vindt het moeilijk te kiezen tussen de nabijheid van de moeder en het aandurven van onafhankelijke avontuurlijk ondernemingen.

3c. Oplossing (Eng.: Solution). Het kind overkomt zijn voorgaande crisis doordat het richting geeft aan de eigen en nieuw ontdekte individualiteit, met zijn prille taaluiting en zijn interactie met het temperament van zijn moeder.

Mahler ging ervan uit dat een ontwrichting in het fundamentele proces van separatie-individuatie later in het leven kan leiden tot een verstoring in het vermogen om een betrouwbaar gevoel van identiteit te handhaven. We kunnen hierbij denken aan een tekort aan gevoel van de eigenwaarde en een zwak zelfbeeld zoals we dat zien bij een persoonlijkheidsstoornis zoals BPS en NPS.
* Bron: Mahler/CCGT Redactie - Piet van der Ploeg - 2011

Over NPS en gelukkig zijn!

Wat betekent dat voor mensen: gelukkig zijn? Dat is niet eenvoudig te beantwoorden. Wat we wel weten welke basisvoorwaarden er moeten zijn om überhaupt gelukkig te kunnen zijn. Dus indien iemand voldoet aan deze basisvoorwaarden is dat geen automatisme om gelukkig te kunnen zijn.

Sigmund Freud gaf als basis voorwaarden o.a. drie dingen: 'In staat zijn om te werken', 'Liefde kunnen geven' en 'Creatief kunnen zijn' (hij noemde dit laatste 'spelen'). En dat klopt volgens mij nog steeds.

Als we deze drie eigenschappen namelijk onderzoeken komt de eerste erop neer energie te hebben (zoals gezondheid) om te werken, structuur te aanvaarden en om sociale relaties te kunnen onderhouden. Dit laatste is immers ook een belangrijke basisvoorwaarde om in het werk als volwassene te slagen. Dit wordt soms vergeten maar iedereen die werkt of gewerkt heeft weet hoe belangrijk het is relaties te kunnen onderhouden in het werk met collega's.

Liefde kunnen geven heeft ook direct met relaties te maken. Maar je zou kunnen zeggen op een veel dieper niveau van (gevoels)intimiteit. Hierbij wordt de persoonlijkheid op de proef gesteld. Men moet iets van zijn eigen persoonlijkheid echt geven, ook vanuit voldoende eigen zelfliefde, om ook liefde te kunnen geven en te ontvangen.

Bij creativiteit speelt ook de persoonlijkheid een rol maar hierbij gaat het er vooral om opdat het gevoelskind lichamelijk gefundeerd is. Het gaat hier eigenlijk net zoals bij liefde zou je kunnen zeggen om voldoende ego-lichaamsidentiteit. Of het ego moet voldoende in contact staan met de eigen ervaren lichamelijkheid (gevoel) anders is creativiteit niet goed mogelijk.

Het meest essentiële probleem bij de Narcistische Persoonlijkheid Stoornis (NPS) is dat het eenzame en ongelukkige kind (het Eigen Zelf) is opgeborgen in de tijd van het jeugdtrauma (< 3 jaar na de geboorte). Daardoor is in diezelfde tijd een vals zelf ontstaan wat voor de rest van het leven het Eigen Zelf afschermt of compenseert als overlevings-
strategie door o.a. Imagebuilding met behulp van de 'Zelfsusser', de 'Zelfverheerlijker' en de levensnoodzaak van 'Externe Spiegeling'. Dit lijdt tot een bijzonder lage of onvoldoende ego-lichaamsidentiteit.

We zien dat personen met een NPS vaak bijzonder goed kunnen functioneren in hun werk, alhoewel de personen vaak koel, autoritair en afstandelijk overkomen lukt het de meeste personen, zeker als ze intelligent zijn, voldoende opleiding hebben of macht hebben, goed om vele jaren achtereen een baan te hebben en te werken. Dit hoewel stress en psychosomatische klachten vaker voorkomen bij personen met NPS.

Maar op het vlak van de ego-lichaamsidentiteit ontstaat het echte probleem. Het niet in contact staan met de eigen ervaren lichamelijkheid of gevoel maakt personen arrogant, egoïstisch, gevoelloos (of zonder empathie), gewetenloos en vaak agressief. Dat maakt dat personen met NPS niet in staat zijn om echt (gevoels)zaken in een intieme relatie uiteindelijk te delen. Ze zullen het aangaan van intieme relatie wel steeds weer proberen, soms vele jaren met redelijk succes, want ze hebben liefde (spiegeling) van een partner hard nodig.

Uiteindelijk vallen ze altijd door de mand, want het vals zelf is meedogenloos Duivels, of de Wolf vermomd in Schaapskleding. Ze zijn hierdoor niet in staat tot echte hechting (de symbiose met de moeder is niet afgemaakt). Ze hebben onvoldoende echte Eigenliefde (zwak Zelfbeeld) doordat het vals zelf een Gekunsteld Zelf is, hij wordt immers niet voor niets 'vals' genoemd. Ze hebben dus een partner wél nodig maar dat is heel wat anders dan liefde geven en ontvangen.

Deze eigenschappen maken dat personen met een NPS niet alleen niet creatief zijn maar ook niet in staat liefde te geven of echte liefde te ontvangen en dat is zo fundamenteel bij intieme relaties dat ze ook nooit echt gelukkig kunnen worden.
Ze missen dus iets fundamenteels als persoon en dat is in-mens triest als we bedenken dat de eigen Not-Good-Enough Mother het jeugdtrauma heeft veroorzaakt (erfelijkheid bij NPS is nooit aangetoond), wat maakt dat je als volwassene de basisvoorwaarde mist om echt gelukkig te kunnen worden. Wat moet je dan in-mens veel als mens missen! Als gelukkig kunnen zijn je, je leven lang wordt onthouden! Vreselijk toch!
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2011

Lief en leed in relaties: Narcisme

Het hebben van een partner, familielid of collega met ernstige narcistische problemen of NPS gaat bijna altijd gepaard met heftige periodes in de relatie van aan en uit en de extreme verbazing en verontwaardiging over het gedrag van die ander.

Narcisme heeft te maken met tekorten van het eigen zelfbeeld, waarbij compensatie plaatsvindt door het functioneren van een extreem vals zelf en de noodzaak van compensatiespiegeling door anderen. Verder valt op een tekort aan echte emoties en het niet in contact staan met het eigen gevoel of de eigen ervaren lichamelijkheid ofwel een tekort aan ego-lichaamsidentiteit.

De persoon is er verder van overtuigd een grootsheid te bezitten die in geen enkele verhouding staat met de werkelijkheid. Status attributen zijn daarom essentieel om hun gevoel van grootsheid te voeden. Uiteraard is de mate waarin iemand onderhevig is aan zijn eigen narcistische problemen net zo divers als mensen verschillend zijn. Maar de psychische kern is steeds het "eenzame ongelukkige kind" dat zich afschermt met een vals zelf bestaande uit de zelfverheerlijker en zelfsusser ter compensatie van tekorten in het eigen ervaren zelfbeeld.

De narcistische persoonlijkheidstoornis (70% zijn mannen) is volgens de DSM-IV de som van meerdere narcistische symptomen, waarbij de relationele aspecten zoals jaloersheid, pathologisch liegen, tekort aan empathie, hooghartigheid, bewondering opeisen, en het misbruik maken van anderen opvallende fenomenen zijn. Dit hangt nauw samen met de primitieve afweermechanismen zoals: splitsen, idealisatie/devaluatie, omnipotentie, loochening, projectieve identificatie.

Er is haast geen onderwerp binnen de klinische psychologie en psychiatrie waar de laatste 50 jaar zoveel over is geschreven als het verschijnsel narcisme. En dat is niet voor niets, het is en blijft een moeilijk te vatten ontwikkelingsstoornis.

Dit komt mede omdat het gaat om volwassenen die ineens op zo'n extreme manier emotioneel kunnen reageren dat het voorzetten van de relatie onmogelijk wordt gemaakt. Het feit dat het vaak gaat om onbewuste processen (van vooral angst) maak het ook onmogelijk voor de persoon om met taal duidelijk te maken wat er gebeurt, laat staan zelf te reflecteren op het 'trauma' van de eerste jaren na de geboorte.

Niemand wordt in principe geboren met een narcistische persoonlijkheidsstoornis (erfelijkheid is nooit aangetoond), dat wil zeggen het wordt iemand aangedaan in de eerste jaren na de geboorte door ouders of verzorgers, omdat, zoals Winnicott dat zegt:
'De moeder of verzorger niet voldaan heeft als good-enough mother tijdens de vroege jeugd.' Balint noemt dit zelfs de basic fault.

Als u zich een 'narcistisch slachtoffer' voelt (terwijl de persoon met NPS het echte slachtoffer is) in uw relatie met uw partner, familielid of collega kunt u hier uitgebreide informatie over vinden op de CCGT-website onder: bronnen > capita selecta 2010
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2011

NPS en het belang van ego-lichaamsidentiteit

Personen met een persoonlijkheidsstoornis zoals NPS hebben niet een normale ego-lichaamsidentiteit en ervaren hun lichaam vooral instrumenteel, dat wil zeggen als een middel om te krijgen wat ze willen (eventueel met misbruik), of in de alle slechtste situatie als een folterkamer waar zinloos lijden plaatsvindt (zoals de depressieve fase bij het ziek en/of ouder worden).

Personen met NPS, die zichzelf beschrijven zeggen dat ze zich heel duidelijk bewust zijn dat hun gevoelens heel anders zijn dan bij andere mensen en duidelijk veel minder zowel in sterkte als in variëteit. Maar dit maakt juist dat een persoon met NPS dit ziet als een bewijs van zijn eigen superioriteit. Sommige personen met NPS vertellen over hun gevoelloosheid en een tekort in het ervaren van de zin van emoties bij anderen. Maar ook ervaren zij soms een eenzaam en angstig kind of een gevoel van leegte.

Het wordt de laatste decennia steeds duidelijker dat een persoonlijkheidsstoornis als NPS er voor zorgt dat het niet in contact staan van het ego en de lichamelijke gevoelens een aandoening is die relaties met een ander zoals een extreem tekort aan empathie, onvoldoende hechting, biografische geheugenschema's teveel ontdaan zijn van gevoelens, koude kille en arrogante houding, enzovoort dit de persoon met NPS extreem eenzaam op een eiland plaats in een zee van menselijkheid.

Deze zee van menselijkheid is flexibel, wisselend, gevoelig, invoelend, gehecht, betrokken en zich heel bewust van het ervaren bij denken, het geweten, normen en waarden duidelijk gefundeerd zijn op een lichamelijk basisgevoel (voldoende ego-lichaamsidentiteit) wat kennelijk zo essentieel is om je als mens in balans te voelen.

Antonio Damasio stelde in een van zijn boeken (Het gelijk van Spinoza) dat denken zonder gevoel niet bestaat. Ik ben dit met hem eens maar wil één kantekening maken. Namelijk als mensen denken, afwegen, herinneren en handelen zonder een echt ervaren lichaamsgevoel, ontstaat er een mentaal homeostase probleem in de kern van de persoonlijkheid en daardoor kan iemand egoïstisch, wreed, woedend, hard en gewetenloos worden, kennelijk omdat er zonder voldoende ego-lichaamsidentiteit de persoon 'ontdaan' is van een essentieel evenwicht tussen ego en voelen.

Zoals eerder besproken op deze website over relaties en de ervaring van vrouwen met mannen met NPS en hun ongewoon ongevoelige, robotachtige, wrede en gewetenloze gedrag wordt het steeds duidelijker dat de not-good enough mother van Winnicott bij deze mannen eigenlijk een soort zelfbeeld-jeugdtrauma (tekort aan ego-lichaamsidentiteit) teweeg heeft gebracht waar iemand een leven lang onvoldoende sociaal, maar vooral partnerrelationeel onthecht door is voor de rest van zijn leven. Therapie zoals Young's Schematherapie bij NPS is daarom vaak langdurig en vaak beperkt tot betere socialisering, maar helaas vinden personen met NPS zelden de weg naar een therapeut door de eigen ervaren superioriteit ligt de schuld immers altijd bij die ander.
* Bron: redactie CCGT/Piet van der Ploeg - 2010

Informatie over narcisme en seksueel misbruik in de katholieke kerk

In 2010 is onder de rubriek bronnen > capita selecta 2010 bij het CCGT speciaal aandacht besteed aan het begrip narcisme zoals: Wat is narcisme? Wat is een narcistische persoonlijkheidsstoornis? En hoe werkt therapie bij een narcistische stoornis?

Opvallend is, dat ook in het jaar 2010, het narcisme heel bijzonder in het nieuws is geweest. Zoals het seksueel misbruik van de facistoïde en machtsmisbruikende katholieke kerk en hun narcistische priesters. Een kerk die al 2000 jaar geboekt staat als misbruikend en geweldadig zoals heksenverbranding, kruistochten, inquisitie, heilige oorlogen (Atheologie, M. Onfray) waardoor honderdduizenden mensen zijn vermoord.

Het celibatair leven van priesters is de hoofdoorzaak voor het seksueel misbruik, daar kan geen misverstand over zijn. Maar priesters, die bewust zelf voor de Liefde van God hebben gekozen, blijven zelf verantwoordelijk voor hun pedofiele gedrag. Het is overduidelijk dat het magisch denken (Liefde voor God) voor veel priesters geen vervanging is voor hun seksuele driften die immers natuurlijk zijn en biologisch bepaald door androgene hormo-
nen. Wat hun gedrag narcistisch maakt is dat ze misbruik hebben gemaakt van het vertrouwen, die katholieke jongeren en hun ouders hadden in hun eigen priesters of leraren in Nederland en België.

Overigens ook in andere landen zoals in Verenigde Staten, werd dit misbruik al eerder aan de kaak gesteld, maar kwam de katholieke kerk er vanaf door een financiële boetedoening en gingen de pedofiele priesters vrij uit. Je vraagt je af hoe een rechtssysteem zo met twee maten kan meten. Een verstandelijk gehandicapte de doodstraf geven (Virginia, 23 september 2010) maar honderden priesters, die seksueel misbruik maken van jongeren (soms vele decennia lang) vrijuit laten gaan. De macht van de katholieke kerk is ook na 2000 jaar nog overduidelijk zichtbaar!

Het ergste van alles is dat nu ook in Nederland weer nagenoeg alle misbruikende pedofiele priesters weer de gerechtelijke dans ontspringen omdat veel misbruik verjaard is. Kennelijk ben je in Nederland beter af als dader dan als slachtoffer, want bij slachtoffers verjaren de seksuele littekens vaak juist niet.

De hoofdschuldige blijft de Paus (als afgezant van God!) met zijn Kardinalen in Rome en hun geloofsleer, die er na 2000 jaar nog steeds in slaagt door hun machtsmisbruik, magische- en spirituele arrogantie of gestoorde geloofsovertuiging, miljoenen mensen voor de 'gek' te houden of beter te misbruiken. Alsof dat geen extreem narcisme is?

Het ontkennen, zo opvallend bij het narcisme, maakt dat de katholieke kerk het symbool is geworden van het ziekelijk (pedofiele en machtsmisbruikende) narcisme. Er is overi-
gens geen geloof zoals Islam, Jodendom of Hindoeïsme dat in enige mate vergelijkbaar is met dit katholiek pedofiele narcisme.

Het zet ons als redactie van het CCGT aan het denken wat Narcisme nu eigenlijk echt is? Het gaat immers veel verder dan een tekort aan een eigen zelfbeeld van mensen! Narcisme wordt ook geïnstitutionaliseerd, zoals bij de katholieke kerk. Dat is nu weer erg duidelijk geworden in 2010 door de openbaring van seksueel misbruik in Nederland en elders gedurende vele decennia, een praktijk die waarschijnlijk al een veel langere geschiedenis kent.

Erg dat dit voor de mensheid 2000 jaar moet duren om er achter te komen waar het katholicisme eigenlijk voor staat: "Het toestaan van narcistisch seksueel misbruik van jonge en onschuldige mensen door katholieke priesters".
* Bron: CCGT redactie/Piet van der Ploeg - 2010

Verbijsterd door de antwoorden op mijn vragen!

Onlangs had ik een gesprek met een clënt en was verbijsterd over haar antwoorden op mijn vragen. De antwoorden zijn zeer herkenbaar maar toch steeds weer confronterend als je ziet wat een vrouw als mijn cliënt wordt aangedaan, jaar in jaar uit, door iemand met een persoonlijkheidsstoornis.

Wat mannen en vrouwen is aangedaan in de vroege jeugd is voor velen doorslaggevend en bepalend voor hun latere levensproblemen, vooral in hun relaties.

De good-enough mother of de basic fault is vaak een niet te onderschatten fenomeen uit de jeugd. Als een moeder van een man of vrouw met een persoonlijkheidsstoornis zou beseffen wat ze haar kind heeft aangedaan na de geboorte en wat de gevolgen hiervan zijn voor zowel haar kind, partner en anderen, zou ze zich zeer schuldig moeten voelen.
Maar zeer waarschijnlijk kan ze ook dat niet want dan was het allemaal zo anders gelopen en beter geweest. Ik hoop van harte dat u de antwoorden niet herkent in uw relatie!
Klik en leest u maar op de onderstaande link:
* Vijf jaar een relatie. Een vrouw met een man met NPS?
* Bron: Piet van der Ploeg / CCGT Redactie - 2010

Identiteit, zelfbeeld en integriteit

Ons zelfbeeld

Ons zelfbeeld is niet onze werkelijke authentieke identiteit, maar slechts een sociaal gebonden denkbeeld; deel van ons ego en van onze persoonlijkheid. Die- of datgene, wat we ons inbeelden te zijn in relatie tot anderen. Het is over het algemeen een denkbeeld waar we ons mee identificeren om door anderen goedgekeurd en gewaardeerd te worden. En in feite is het dus slechts een (veranderlijk) fantasiebeeld.

Onze authentieke identiteit

Omdat ons zelfbeeld slechts een veranderlijk fantasiebeeld is, kan ons zelfbeeld dus ook niet onze authentieke identiteit zijn. Niet degene die we ervaren te zijn, geheel los en onafhankelijk van enig denkbeeld. Niet degene die je ervaart wanneer je intens gelukkig bent, of wanneer je schoonheid ervaart, of wanneer je heel intens ergens van geniet, of wanneer je liefde ervaart. Want je zelfbeeld is dan even volkomen onbelangrijk geworden, losgelaten, en totaal vergeten. Vanuit je zelfbeeld ben je dus niet degene die je werkelijk bent in je onveranderlijke essentie; en zo dus ook niet werkelijk integer.

Onze "normale" identiteit

Degene die we normaal ervaren te zijn is een mengsel van onze authentieke identiteit met een zelfbeeld met betrekking tot een bepaalde sociale omstandigheid. Tegenover vrienden spelen we een heel andere rol als bijvoorbeeld tegenover onze moeder, of tegenover iemand van de belastingdienst, of tegenover een klein meisje, of een vijandig persoon.
Ons zelfbeeld is dus ook niet een "totaalplaatje" van onszelf, zoals wel eens beweerd wordt; want ons zelfbeeld verandert steeds naar gelang onze sociale omstandigheden. Dit mengsel van onze essentie met ons zelfbeeld en zelfbeoordeling is ons ego; een veranderlijk "ik".

Integriteit

Om heerlijk vrij en onbevangen te kunnen genieten van je bestaan en zo veel mogelijk geluk te kunnen ervaren in je leven, is het zoals reeds eerder uitgelegd belangrijk je ego (je neppe identiteit) zo min mogelijk belangrijk te maken, en zo veel mogelijk te leven vanuit je integriteit. Je "onechtheid" staat je beleving van geluk anders in de weg.
Hoe belangrijker we ons zelfbeeld maken, hoe minder ons vermogen om werkelijk totaal en intens te kunnen genieten van ons bestaan. Leven vanuit "ego-centrisme" creëert een ellendig bestaan.

Mentale ontspannenheid

Zijn in je authentieke identiteit heeft ook heel veel te maken met lachen; want wanneer je werkelijk spontaan en hartelijk lacht is er de mentaal ontspannen toestand die nodig is om authentiek jezelf te kunnen zijn. Je kunt dan even je kunstmatige persoonlijkheid vergeten, en iets van je werkelijke integriteit ervaren. In je authentieke identiteit kun je dus ook nooit stoer, macho of egocentrisch zijn maar wel integer.
Hoe meer we ons bewust worden van onze verschillende zelfbeelden of persoonlijkheden en onze authentieke identiteit, hoe beter we ook kunnen begrijpen wat egocentrisme is. Belangrijkmaking van degene die je niet werkelijk bent.

Negatief zelfbeeld

Twee soorten
Er zij twee verschillende soorten van negatieve zelfbeelden:
1. Een negatief zelfbeeld uit een negatieve zelf- beoordeling of zelf-veroordeling.
2. Wanneer je jezelf inbeeldt dat je een gevaarlijk of mensvijandig persoon bent.

De eerste soort negatief zelfbeeld

Minderwaardigheid
De eerste soort negatief zelfbeeld creëert gevoelens van minderwaardigheid, onzekerheid en negativiteit, die je nog erger dan de meeste andere zelfbeelden belemmeren om vrij en onbevangen te kunnen genieten van je bestaan.

Zelfbeoordeling

Bij een negatief zelfbeeld beoordeel je "jezelf" als negatief; en je veroordeelt jezelf bijvoorbeeld op grond van gemaakte fouten; of op je lichaam wat niet zo is als je vindt dat het zou moeten zijn; of je opleiding die je niet genoeg vindt; of je carrière in je leven enz..
Wanneer je dit als gewoonte blijft doen, blijf je leven in een negatief zelfbeeld en hierdoor ook in een subtiele vaak onbewuste negativiteit.

Inzicht

Het heeft weinig zin jezelf langs de suggestieve weg aan te praten dat je o.k. bent wanneer je niet begrijpt wat de precieze oorzaak is van je negatieve zelfbeeld.
Wat nodig is, is te komen tot een helder inzicht in het ontstaan van je negatieve zelfbeeld, en tot het besef te komen dat je ook o.k. kunt zijn compleet met al je gemaakte fouten en onveranderbare eigenschappen, of tekortkomingen.
Totale zelfaanvaarding is voor iedere mens een voorwaarde om vrij en onbevangen te kunnen genieten van zijn of haar leven.

De oorzaken

Met betrekking tot een negatief zelfbeeld is het ook belangrijk te begrijpen dat iedere mens van nature een fundamentele behoefte heeft aan veiligheid, waardering en verbondenheid. Dit zijn diepmenselijke behoeften waar we ons over het algemeen niet zo erg bewust van zijn.

Ideaal persoon

Wanneer het ons echter in het verleden veel ontbroken heeft aan waardering (of goedkeuring) en wanneer we wel veelvuldig zijn afgekeurd, of veel gestraft, dan heeft dat een versterkt verlangen in ons gecreëerd naar goedkeuring en verbondenheid. En ook heeft het dan een versterkte angst in ons gecreëerd voor afkeuring, waardoor we het dan overbelangrijk maken hoe anderen ons beoordelen.
Hierdoor willen we dan graag een ideaal persoon zijn die door ieder- een goedgekeurd of bewonderd kan worden. Wanneer we dan in de gaten krijgen dat dat om allerlei redenen niet mogelijk is, kunnen we uit frustratie onszelf gaan beoordelen als negatief.

Nog een andere oorzaak

Voor wie in het verleden veel is afgekeurd en/of gestraft heeft dat ook nog een tweede effect. Je bent dan ook nog ingeprogrammeerd met het idee dat je niet goed bent, een kreng bent, niets waard bent, er niets van jou terecht komt, stom bent, slecht bent etc.
Wanneer zulke dingen maar vaak genoeg tegen kinderen worden gezegd, dan blijft daar op den duur iets van hangen wat je je gehele leven met je mee kunt slepen, wanneer je dat niet in de gaten hebt.

Afkeuring

Vaak ligt de oorzaak van een negatief zelfbeeld dus in veelvuldige, of sterke afkeuring door ouders, leerkrachten, broers, zussen enz. maar ook veel pesterij op school kan een oorzaak zijn. Je bent dan door anderen ingeprogrammeerd met het idee dat er iets mis met je is. Zo komt een negatief zelfbeeld dus vaak voort uit het egocentrisme van anderen, die echter ook weer zo waren opgevoed.
Wanneer je echter gaat beseffen dat er in feite nooit iets mis met je was, maar wel met degenen die je met dat idee hebben opgezadeld, gaat dat negatieve zelfbeeld op den duur vanzelf oplossen.

Te hoge verwachting

Ook wanneer ouders teveel van hun kinderen verwachten en kinderen hebben dat ideaalbeeld niet waar kunnen maken kan een negatief zelfbeeld ontstaan. En ook wanneer je zelf teveel van jezelf hebt verwacht wat je niet hebt kunnen waarmaken kan dat een negatief zelfbeeld creëren; je kunt jezelf dan gaan zien als een "loser", een mislukkeling.
Wanneer dit laatste het geval is , probeer jezelf dan te realiseren wat werkelijk van wezenlijk belang is in je leven.

Cultuur

Nog een veelvoorkomende oorzaak van een negatief zelfbeeld ligt in onze moderne westerse cultuur. Het is onze jeugd- en lichaamscultuur uit commercie en filmwereld. Veel populaire films en reclame maken gebruik van bepaalde standaard ideaalbeelden. Vooral als jongere kun je je er gemakkelijk door laten beïnvloeden en je eigen lichaam als negatief gaan beoordelen.

Ideaalbeeld

Niemand voldoet echter aan alle "ideale" afmetingen en andere ideaal- kenmerken. Bovendien hebben karakteristieke afwijkingen juist hun eigen schoonheid; en iedere man of vrouw heeft ook nog zijn of haar eigen smaak.
Daarom zie je ook vaak de aantrekkelijkste mannen rondlopen met de lelijkste vrouwen; en vaak ook de mooiste vrouwen met de miserabelste mannen.

Zelfaanvaarding

Bedenk dat ideaalbeelden elkaar alleen vinden in de film; vrijwel nooit in de werkelijkheid. Totale zelfaanvaarding maakt je tot een vrijer en gelukkiger mens, en daardoor voor anderen ook aantrekkelijker. En voor wie wat ouder is is het in dit verband ook goed te beseffen, dat de meeste mensen het als prettiger ervaren een positief oud mens te ontmoeten dan een negatief jong mens.

De tweede soort negatief zelfbeeld

Ik ben gevaarlijk
Een negatief zelfbeeld waarbij je jezelf ziet als een gevaarlijk, of zelfs mensvijandig persoon; en over het algemeen heb je een hekel aan mensen. Bijna voortdurend loop je dan rond in een soort "boosheids-ego".

Oorzaak

Dit negatieve zelfbeeld is ook weer terug te voeren naar onze fundamenteel menselijke behoeften aan veiligheid, waardering en verbondenheid. Het ontstaat wanneer het je in je verleden ontbroken heeft aan veiligheid en/of menselijke verbondenheid (emotionele verwaarlozing). Bijvoorbeeld wanneer je ouders erg egocentrische en/of strenge mensen waren, en je behoefte aan menselijke verbondenheid hierdoor ernstig gefrustreerd was.
Wanneer het een kind ontbreekt aan gevoelens van veiligheid, of wanneer het zich niet verbonden kan voelen met ouders, verzorgers, broers of zussen, ontstaat angst; en al snel ontwikkel je dan als kind reeds een agressieve respectloze overlevingsmentaliteit.

Mensvijandig

Vanuit deze angst kun je dan ook al snel een gevaarlijk zelfbeeld en een gevaarlijk en negatief wereldbeeld creëren, waarin je iedereen als een potentiële vijand ziet. Uit dit negatieve zelfbeeld en die agressieve respectloze overlevingsmentaliteit ga je je dan zeer egocentrisch en vaak ook mensvijandig gedragen.

Criminaliteit

Ook van een schoolopleiding zal dan niet veel terecht kunnen komen, en er ontstaat ook nog een negatief zelfbeeld van de eerst genoemde soort: ik ben een mislukkeling; een loser; ik ben kansloos; ik ben niets waard. Uit frustratie kun je dan een crimineel ego en zelfbeeld ontwikkelen; want je leven is toch al verloren. En bovendien kun je dan in het criminele milieu door andere criminelen goedgekeurd en gewaardeerd worden.

Ellendig leven

Leven in zulk een negatief zelfbeeld en wereldbeeld betekent echter een ellendig leven; en wanneer iemand het dan heeft over gelukkig leven of over genieten van je bestaan zul je dan waarschijnlijk niet eens weten waar het over gaat. Zo kun je het slachtoffer zijn van het egocentrisme van je ouders, die waarschijnlijk zelf ook zo opgevoed waren.

Negatieve spiraal

Egocentrisme creëert zo ook egocentrisme. En deze negatieve spiraal kan alleen omgekeerd worden wanneer iedere mens zich bewust wordt van zijn of haar eigen egocentrisme en de gevolgen van egocentrisch en negatief gedrag voor anderen.

Positief zelfbeeld

Zingeving
Wanneer we aan ons leven ook een praktische en uiterlijke zin kunnen geven, en we iets kunnen betekenen voor anderen of de wereld waarin wij leven, creëert dat een positief zelfbeeld en kan dit ons negatieve zelfbeeld verdringen en op den duur doen vergeten.

Uit een positief zelfbeeld ontstaat zelfaanvaarding en het is dan ook gemak-
kelijker te komen in een onbevangen mentaal ontspannen toestand die een voorwaarde is voor het ervaren van een positieve levenskwaliteit.

* Bron: www.mensinwereld.nl - 2010

Statusangst volgens Alain de Botton

In Statusangst onderzoekt Alain de Botton een ver-
schijnsel waarmee iedereen in de westerse wereld op de een of andere manier te maken krijgt. Een gebrek aan waardering van onze medemens, al te hoogge-
spannen verwachtingen van wat het leven ons te bieden heeft, een te grote afhankelijkheid van de mening van anderen: het zijn allemaal factoren die ons het gevoel kunnen geven tekort te schieten.

In een samenleving waarin onze waarde wordt afgemeten aan onze materiële wapenfeiten en ons maatschappelijk aanzien, zijn we ons pijnlijk bewust van de noodzaak om te slagen en te presteren. 'Statusangst' is de prijs die we betalen voor de erkenning van dit voor iedereen zichtbare verschil tussen een succesvol en een onsuccesvol leven.

Maar er zijn manieren om die angst te overwinnen en vrede of zelfs vervulling te vinden in een volgens de heersende normen onaanzienlijk bestaan. Alain de Botton reikt ons aan de hand van voorbeelden uit de filosofie, de kunst en de literatuur mogelijkheden aan om te ontsnappen aan de waardeoordelen van anderen en om ons zelfbeeld voortaan te laten bepalen door waarheden van een minder tijdelijke en stoffelijke aard.

Alain de Botton besluit zijn boek met de vaststelling dat niets ons verplicht het heersende statussysteem te onderschrijven. De vrees in de ogen van anderen te falen en ons te schande te maken, is bovendien niets anders dan een natuurlijk gevolg van de ambities die we koesteren, de voorkeur die we hebben voor bepaalde resultaten, en van een respect voor anderen mensen: "Statusangst is de prijs die we betalen voor onze instemming met een algemeen aanvaard verschil tussen een succesvol en een mislukt leven". Relativeren is dus de boodschap.

Alain de Botton (Zurich, Zwitserland, 1969) debuteerde in 1993 met 'Proeven van liefde', een aanstekelijke geschiedenis van een verliefdheid en alle rampspoed die daarmee gepaard gaat. Vervolgens schreef hij 'De romantische school' en 'De Biograaf'. De drie boeken samen vormen een trilogie over de liefde. Dr. Love, de bijnaam van De Botton, brak internationaal door met het boek 'How Proust Can Change Your Life'. Hierin neemt hij de beroemde romancyclus van Marcel Proust onder de loep. In het onlangs verschenen 'De troost van de filosofie' behandelt hij de tekortkomingen van mensen aan de hand van een zestal grote filosofen. Naar aanleiding van dit boek maakte hij een televisieserie voor de BBC
* Uitgeverij: Atlas - ISBN 9045010496 - prijs € 22,50 - 2010

Een narcist als chef

door Floris Blom
Sinds de start van mijn loopbaan in 1980 heb ik successievelijk leiding ontvangen van acht directeuren. Eén van hen was in mijn ogen geschikt voor zijn functie. De overige zeven waren, om uiteenlopende redenen, niet in staat hun organisatie adequaat te leiden.
Over drie van hen durf ik te beweren dat zij te kampen hadden met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Bij alle drie ben ik in onmin vertrokken. Eenmaal speelde ik, met twee collega-managers, de rol van klokkenluider en ging mijn vertrek gepaard met een bestuurlijke crisis die zelfs de landelijke media haalde.

De resultaten van een onderzoek dat het Amerikaanse tijdschrift The Economist in augustus 2006 publiceerde, wijzen uit dat managers meer dan de gemiddelde mens een narcistische persoonlijkheid hebben. Dat is begrijpelijk. Je moet meer dan gemiddeld van jezelf overtuigd zijn om überhaupt een hogere leidinggevende functie te willen ambiëren. Een zekere mate van narcisme is niet ongezond; narcistische trekjes heeft ieder mens. Narcisme kan als stuwende kracht fungeren achter een mens en daarmee zijn/haar organisatie. Soms echter zijn de narcistische trekken uitvergroot aanwezig en vertoont de persoon in kwestie problematisch, dwingend-overheersend gedrag jegens zijn omgeving. Dan spreken we van een narcistische persoonlijkheidsstoornis.

Wie (m/v) aan deze stoornis lijdt, beschouwt zichzelf als geniaal en superieur. Hij overdrijft zijn goede eigenschappen en prestaties. Hij is op zoek naar aandacht en bevestiging en hij wil gevreesd worden. Hij manipuleert en gebruikt anderen om zijn doel te bereiken. Hier komt bij dat hij een onderontwikkeld inlevingsvermogen heeft. Hij houdt geen rekening met de gevoelens, behoeften of opvattingen van anderen, voelt zich boven de wet verheven en ontsteekt in blinde woede bij tegenspraak of tegenwerking. Hij selecteert zijn naaste medewerkers vooral op het vermogen en de bereidheid om zijn hielen te likken en ja te knikken.

Het gedrag van de hypernarcistische directeuren met wie ik te maken heb gehad was precies zoals ik hierboven beschreven heb. Voor medewerkers is zo'n baas een ramp: hij is alleen maar uit op bewondering, hij regeert met de knoet en hij kan geen kritiek verdragen. Ik heb de cultuur binnen een organisatie, nadat een directeur met een narcistische persoonlijkheidsstoornis aan het roer kwam, in korte tijd zien veranderen van ontspannen (maar gedreven) naar angstig en roerloos. Niemand durfde tegen te spreken of initiatieven te ontplooien, bang om te worden afgebrand. Want voor je het weet, zo citeerde men de man aan de top, "ligt je jas op straat". Het tegendeel van inspirerend leiderschap.

Hoe ga je met een narcistische baas om? Sommigen beweren: door hem de hemel in te prijzen. Zeggen dat hij fantastisch bezig is. Een schepje bovenop de misplaatste eigendunk doen, waar hij toch al zoveel last van heeft. Zo krijg je de narcist op je hand, waardoor je de ruimte krijgt met je eigen voorstellen te komen en meer je eigen gang te gaan. Dit is mij vele bruggen te ver. Het betekent namelijk, dat je je opvattingen moet verloochenen. Recht praten wat krom is. Ik pas ervoor. Naar mijn mening moet de hypernarcistische leider het veld ruimen, en wel onmiddellijk. Uiteindelijk is zijn gedrag funest voor de organisatie. Kritische geluiden moeten gehoord worden, want zij dragen bij aan afgewogen besluitvorming. Ik weet hoe weinig kansrijk een van onderaf geďnitieerde 'afzettingsprocedure' meestal is. Als er geen enkel zicht is op het vertrek van de kwelgeest, moet je als ondergeschikte maar gewoon kiezen: je aanpassen of wegwezen. Ik kan erover meepraten.

Narcisme & Leiderschap

Narcistische leider: charismatische people manager of egocentrische despoot?

Narcistische persoonlijkheid brengt problemen met zich mee, maar leidt soms tot opvallende persoonlijke resultaten. Narcistische persoonlijkheden hebben vaak aanleg voor charismatisch leiderschap. Ook kan een narcistische leider door zijn narcisme sterk gemotiveerd worden om uitstekende resultaten te behalen. Toch heeft narcistisch leiderschap vaak negatieve en soms destructieve uitwerkingen op organisaties wanneer 'volgelingen' van de charismaticus slachtoffer van zijn werkwijze worden.

In zijn scriptie Narcisme en leiderschap geeft E.F. Klingen, student arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit van Amsterdam, een overzicht van de literatuur op het gebied van narcisme, werk en leiderschap. Wat zeggen het onderzoek en de bredere literatuur van de laatste jaren over de rol van narcisme op het werk en leiderschap binnen organisaties? Met name de vraag waarom slechts sommigen fungeren als bron van inspiratie voor hun achterban en hen tot buitengewone prestaties aanzetten.

Narcisme

Het begrip narcisme is afkomstig van de Griekse mythe van Narcissus. Een jonge man die alleen op zichzelf verliefd kon worden en daar uiteindelijk aan ten onder ging. Narcistische individuen worden gekarakteriseerd door een sterke egocentriciteit, fantasieën van macht en een groot zelfvertrouwen. Narcisten beschouwen zichzelf als anders, bijzonder, uniek en superieur of beter dan anderen. Narcisme bestaat in vele gradaties. In de ergste gradatie, die van de narcistische persoonlijkheidsstoornis, heeft de narcist veel problemen met relaties; ze wantrouwen anderen, kunnen agressief zijn, geven vaak anderen de schuld van problemen en hebben de neiging te heersen, te manipuleren of te misleiden. In een mildere vorm kan een narcist doormiddel van zijn charme, zelfvertrouwen en onafhankelijkheid veel voor elkaar krijgen binnen een organisatie. Het overdreven positieve en opgeblazen zelfbeeld van de narcist strekt zich uit over vele levensperiodes. De narcist zal dan ook zeker zijn karakteristieke eigenschappen en vaardigheden meenemen naar de werkomgeving.

Narcisme onder (top)managers

Deze literatuurscriptie handelt over leiders die een milde vorm van narcisme bezitten. Meerdere onderzoekers stellen dat een milde vorm van narcisme onder (top)managers waarschijnlijk eerder regel is dan uitzondering. Narcisten worden gedreven door een intense behoefte aan macht en bewondering. Juist zij zullen, meer dan anderen, bereidt zijn veel op te geven om een machtspositie te bereiken. Vertonen deze narcistische managers effectief leiderschap? Of maken deze eigenschappen een leider schadelijk voor de organisatie of de werknemers? Welke aspecten van de narcist maken hem tot een risico voor de organisatie? Welke unieke vaardigheden van de narcist kan een organisatie juist zeer goed gebruiken? Is het mogelijk de voordelen te plukken en de nadelen te ontwijken? Zijn narcistische leiders de nieuwe helden van een veranderend organisatielandschap? Of berokkenen ze meer schade aan de organisatie dan dat zij goed doen?
* Bron: Onderwijsinstelling Universiteit van Amsterdam (UvA)- 2010

Persoonlijkheidsproblemen bij jongeren

Diagnostiek betrouwbaar

Persoonlijkheidsproblemen bij jongeren zijn betrouwbaar vast te stellen en hangen samen met disfunctioneren op verschillende belangrijke levensgebieden. Zo blijkt uit het proefschrift 'Adolescent personality pathology:
A dimensional approach', waarop psycholoog Noor Tromp op 25 maart hoopt te promoveren aan de VU. De resultaten van het onderzoek weerspreken de in de klinische praktijk heersende gedachte dat persoonlijkheidsproblemen en -stoornissen onder de 18 jaar niet betrouwbaar kunnen worden vastgesteld.

Tromp ontwikkelde een vragenlijst voor jongeren om dimensies van persoonlijkheidsproblemen in kaart te brengen. De dimensies in deze vragenlijst sluiten nauw aan bij de beschrijving van persoonlijkheidspathologie voor volwassenen in de voorlopige versie van de DSM-V, de nieuwe editie van het standaard diagnostisch handboek dat vorige week online verscheen.

Tromp onderzocht twee grote groepen jongeren met behulp van vragenlijsten en gestructureerde interviews. De eerste groep bestond uit jongeren in behandeling bij psychiatrische instellingen. Vier van de tien jongeren in deze groep voldeden aan de criteria van een persoonlijkheidsstoornis. Depressieve en Borderline persoonlijkheids-
stoornis kwamen het meeste voor (bij respectievelijk 20% en 17% van de groep). Deze cijfers zijn vergelijkbaar met percentages bij volwassenen. Onderzoek bij deze groep liet zien dat individuele verschillen in persoonlijkheidsproblemen beter in kaart gebracht worden met de vragenlijstdimensies dan met het huidige DSM-IV classificatiesysteem.

De tweede groep bestond uit bijna 1700 middelbare scholieren. In deze groep hingen persoonlijkheidsproblemen samen met zwakke schoolprestaties, psychiatrische behandeling, middelenmisbruik, traumatische ervaringen en gebrek aan sociale steun. Hieruit blijkt de ondermijnende rol die persoonlijkheidsproblemen kunnen spelen in het leven van jongeren.

De nieuwe vragenlijst kan gebruikt worden voor signalering van persoonlijkheidpro-
blemen bij jongeren in de algemene bevolking en vormt een waardevolle aanvulling op bestaande diagnostische procedures in jeugdpsychiatrische instellingen.
Vroege signalering van persoonlijkheidspathologie kan leiden tot behandeling in een eerder stadium dan momenteel gebruikelijk.
* Bron: Vrije Universiteit Amsterdam - 2010